|
|
|
SŁYNNI ASTRONOMOWIE
Mikołaj Kopernik
Genialny astronom polski. Urodził się w 1473r. w Toruniu. Syn Mikołaja Kopernika z Krakowa, po którego śmierci wychowywał się u wujka, Łukasza Watzelroda, biskuppa warmińskiego. Pierwsze nauki podbierał w Toruniu. W 1491r. zapisał się na akademię Krakowską, gdzie studiował matematykę. W 1495r. wyjechał do Włoch. W Belonii otrzymał tytuł doktora, a w 1499r. otrzymał katedrę astrologii w Rzymie. W 1501r. powróciłdo Frauenburga, następnie wyjechał powtórnie na studia do Włoch. W Padwie otrzymał tytuł doktora medycyny. Lata 1501-1509 spędził w Krakowie, poczem zamieszkał na stałę w Frauenburgu. W 1522 był wsłany przez kapitułę na sejmik w Grudziądzu, gdzie brał udział w pracach nad kwestiami monetarnymi. Na żądanie króla zają się sprawami mennicznymi w Polsce i w 1526r. ogłosił pracę:
"Optima moneate cudendae ratio". Od czasu zamiszkania na stałę w Frauenburgu, pracował nad astrononią, dokonywując pomiarów w obserwatorium, wzniesionym przez siebie. Ponieważ wieści o nieopublikowanych jeszcze pracach Kopernika rozchodziły się po Europie, profesorowie witenberscy wysłali do Kopernika Jochima Retryka w celu zapoznania się z nowym systemem. Ogłosił on także trygomerię Kopernika. Za namową przyjaciela, Tiedemana Giz'ego Kopernik zdecydował sie ogłośić swoje dzieło, które Retryk wydrukował w Nowymberdze w 1543r. Dzieło ot opatrzone przedmową papieża Pawła III i jemu zadedykowane otrzymał Kopernik już w ciężkiej chorobie. W 1543r. w Frauenbugu umarł i został w tamtejszej katedze. Odkryciem Kopernika jest poznanie dwOch ruchów ziemi , uważanej przedtem za nieruchomą: Dookoła swej osi i dookoła Słońca oraz przeniesienie początku układu planetowego z Ziemi na Słońce. Swiomi dziełaniami Kopernik obalił system Ptolemeusza i stworzył nowy, heliocentryczny, nazwany od jego nazwiska. Pogląd Kopernika ugruntowali: Kepler i Newton. Nauka kopernika spotkała sę z krytyką Kościoła i jego dzieło było na indeksie (tzn. nie można było go publikować ani czytać) od 1616 do 1822 roku.
Galileusz, Galileo Galilei
Urodził się w 1564r. Włoski filozof, astronom. Od 1589 profesor w Pizie i Padwie. Twórca nowożytnej mechaniki i astrofizyki. Poglądy swoje wyłożył między innymi w dziełach: Probierca złota (II saggiatore), 1623 i Dialogo sopra i due massimi sistemi del mondo), 1632.
W poglądach filozoficznych Galileusza szczególne znaczenie posiadają cztery zasady metodologiczne dotyczące przyrodoznawstwa, z których wynika, że należy je traktować: A) doświadczalnie, B) matematycznie, C) ograniczyć go do badania zjawisk, D) ograniczyć do badania przyczyn.
Występował więc Galileusz przeciw wszelkim spekulacjom myślowym w rozwiązywaniu zagadnień przyrodniczych bez odwoływania się do doświadczenia, odcinał się jednak od skrajnego empiryzmu uznając, że nie ma nauki bez rozumowania. Uznawał tę tylko naukę za ścisłą, której przedmiot daje się mierzyć. Przyjmował metodę analizy i syntezy czyli rezultatywną i kompozytywną. Właściwymi przedmiotami badań przyrodniczych stały się dla Galileusza kształt i ruch.
Matematyczne przyrodoznawstwo Galileusza koncentruje się na dwóch rodzajach zadań: A) hipotez matematycznych, B) egzystencjalnych zadaniach empirycznych.
Poza pracami z dziedziny filozofii i astrofizyki Galileusz odkrył prawo ruchu wahadła (1583). Zbudował wagę hydrostatyczną (1586). Sformułował prawo swobodnego spadania ciał (1602). Zbudował lunetę astronomiczną i zastosował ją do obserwacji (1609). Odkrył góry na Księżycu, satelity Jowisza, fazy Wenus oraz stwierdził obrót Słońca dookoła osi a więc to, co było określone i przewidziane w teorii M. Kopernika.
Pomimo że trybunał inkwizycyjny zabronił głoszenia teorii heliocentrycznej w 1615, Galileusz w 1623 wydał Dialog o dwu najważniejszych układach świata: ptolemeuszowym i kopernikowym (wydanie polskie 1953). Dzieło to trybunał inkwizycyjny w 1633 uznał za zakazane i zmusił Galileusza do odwołania swoich poglądów. Nauka Galileusza została potępiona przez Kościół i Galileusz do końca życia żył pod nadzorem inkwizycji. Dopiero w październiku 1992 papież Jan Paweł II uznał, że Kościół popełnił błąd potępiając Galileusza. Zmarł w 1642r.
Edwin Hubble
Amerykanin, ekspert w sprawach dotyczących galaktyk, stąd nazywany "obserwującym kosmologiem". Urodził się w Mansfield. Ukończywszy studia prawnicze w Chicago, rozpoczął praktykę. W r. 1914 zainteresował się żywo astronomią i wrócił na uniwersytet, by studiować tę wiedzę. W czasie drugiej wojny światowej służył w armii amerykańskiej jako oficer transportu, osiągając stopień majora. Po wojnie natychmiat wrócił do astronomii. Niebawem został pracownikiem obserwatorium na Mount Wilson i tam też spędził resztę swego życia.
Mając dostęp do największego w tym czasie teleskopu świata o średnicy zwierciadła 2,5 metra, wyzyskał go umiejętnie do swych słynnych penetracji głębin przestrzeni. Stosując "metodę cefeid", czyli pomiaru jasności widmowej gwiazd zmiennych typu "delta Cephei", które wykrywał we wnętrzu galaktyk, pomierzył odległości tych obiektów w promieniu miliona lat świetlnych. To był jego pierwszy krok w Kosmos. Teraz użył metody "najjaśniejszych gwiazd" w galaktykach znacznie górujących blaskiem nad cefeidami. Przy ich pomocy dotarł na odległość 6 milionów lat świetlnych. Następnie posłużył się wyzyskaniem rzeczywistej jasności i kątowych rozmiarów galaktyk, które po bliższym zbadaniu okazały się tworami co do jasności i rozmiarów standaryzowanymi. W ten sposób, posługując się ich pomiarami na kliszach fotograficznych, osiągnął dystans 250 milionów lat świetlnych. Był to prawdziwy skok w głębiny przestrzeni kosmicznej. Tą metodą, stosując 5-metrowy teleskop na Mount Palomar, posunął się w swych pionierskich badaniach na odległość 500 milionów lat świetlnych. Osiągnięcia jego potwierdził Vesto M. Slipher przy pomocy analizy widmowej w oparciu o zjawisko "ucieczki galaktyk", ponieważ galaktyki - jak już wiadomo - odsuwają się od nas, i tym prędzej, im są dalsze.
Epokowe badania Hubble'a dotyczące świata galaktyk, wykonane na Mount Wilson 2,5-metrowym teleskopem, stały się podnietą do budowy teleskopu 5-metrowego na Mount Palomar. Spodziewano się bowiem przy jego pomocy dotrzeć do kresów Kosmosu. Pierwsze honorowe zdjęcie nowym narzędziem w dniu 26.I.1949 r. wykonał Hubble. Zagadnienie rozmiarów Wszechświata nadal pozostaje w centrum uwagi astronomów. Hubble został odznaczony medalami: Barnarda, Bruve'a Franklina oraz złotym medalem Królewskiego Towarzystwa Naukowego w Londynie.
Johanes Kepler
Słynny astronom niemiecki, urodził się w 1571r. zmarł w 1630r. Jeden z twórców astronomii nowożytnej. Zapoznawszy się nowym systemem Kopernika, zaczą studiować astronomia i matematykę. Od 1549r. nauczyciel matematyki i etyki w Gracu. W roku 1600 z powodu prześladowań protestantów, musiał porzucić Grac i pojechał do Pragi, gdzie został początkowo pomocnikiem Tycho Brache, a potem "cesarskim matematykiem". Od 1612 do 1626 roku profrsor w Linz. Od 1628 roku na służbie Wallensteina. podał teorię lunety, opracował dioptrykę. Odkrył tzn. prawa Keplera.
Hubert Anson Newton
(nie mylić z Sir Isaac Newton'em)
Astronom amerykański. Urodził się w 1830 roku, zmarł w 1869 roku. Od 1855 roku profrsor matematyki w Yale College w New-Hawen, od 1882 do 1884 roku dyrektor obserwatorium. Prace jego dotyczyły głównie meorów oraz komet.
|
